Van Libië tot de Meir: de strijd tegen de slavernij gaat door

15/2/2021 – by Hans De Ceuster, Chief Moral Counselor at Belgian Defence

Wereldwijd leven er vandaag circa 40 miljoen mensen in een situatie van moderne slavernij. Ver van je bed speelt zich dat trouwens niet af. In België zijn er 5000 à 15000 mensen die slachtoffer zijn van moderne slavernij. Bij ongeveer de helft van die slachtoffers gaat het ook om seksuele uitbuiting. De andere helft wordt economisch uitgebuit in allerlei sectoren, van bouw tot schoonheidssalons. Overal waar de nood aan goedkope arbeid hoog is en de mondigheid laag, heeft zich een donkere onderbuik ontwikkeld van lamentabele werkomstandigheden. Nog wraakroepender is dat het bij de slachtoffers van seksuele uitbuiting vaak gaat om minderjarige meisjes. Ze zijn veelal slachtoffers van wat we ‘loverboys’ noemen, al is het gebruik van die term een paard van Troje. Het woord oogt onschuldig en bijna lieflijk. Maar het staat voor een praktijk van manipulatie, geweld en overweldigende dwang.

De huidige crisis leeft zeker naar jongeren op een dubbel elan. Naast de pandemie zelf, hoorden we ook de talloze noodkreten van scholieren en studenten. “Geef ons lucht! Wij zijn eenzaam.” Klonk het. En van die verhoogde mentale kwetsbaarheid wordt gretig gebruik gemaakt door tienerpooiers die sociale media afschuimen op zoek naar tekenen van zwakte. Zo makkelijk sociale media het hen maken, zo moeilijk is het voor hulpverleningsorganisaties als Payoke om hun praktijken te detecteren en te helpen waar het grondig fout loopt. Snelheid is daar immers essentieel. Hoe langer een tienerpooier ongehinderd aan de slag kan, hoe meer moeite nodig is om zijn slachtoffers met dat milieu te doen breken.

Minderjarige asielzoekers, die vroeger al moeilijk op te volgen waren, zijn ondertussen al helemaal van de radar verdwenen. De problematiek werd onzichtbaar, hun problemen zijn echter niet verdwenen.

Toen Patsy Sörensen in 1987 Payoke oprichtte, was het probleem van mensenhandel en misbruik helemaal niet nieuw. 100 jaar ervoor hield Isala Van Diest, de eerste Belgische vrouwelijke arts, zich al bezig met de opvang en verzorging van prostituees en met de strijd tegen de internationale vrouwenhandel. Wat wel nieuw was, was dat Patsy erin sloeg het probleem onder de aandacht te brengen van het publiek en tot op de hoogste politieke niveaus. En dit allemaal vanuit haar keuken, in het midden van de Antwerpse Rosse Buurt.

In 1987 was ik 7 jaar en Patsy haar keuken was ook de mijne, want Patsy Sörensen is mijn moeder.

Jarenlang was ons huis een veilige plek voor slachtoffers mensenhandel en de eerste slachtoffers werden er opgevangen in het achterhuis waar mijn zuster en ik ook sliepen. Mijn zuster was bijna 20 jaar geleden trouwens zelf één van de pioniers van de strijd voor de erkenning van de slachtoffers van tienerpooiers. Ik zeg vaak al lachend dat ik opgroeide tussen slachtoffers mensenhandel, (ex) prostituees en krachtige feministes en dat dat mij een bijzondere blik op de wereld heeft gegeven.

Opgroeien in een enorm sociaal bewogen familie laat dan ook zijn sporen achter. Mijn eigen maatschappelijk engagement zocht ik in de eerste plaats bij Defensie, als overtuigd pacifist nota bene. Defensie kan er immers mee voor zorgen dat de wereld veiliger is en internationale onveiligheid is nu eenmaal één van de belangrijkste motoren dat mensen slachtoffer worden van mensenhandel.

Op de Koninklijke Militaire School werd ik gevormd tot ingenieur en leider, een fantastische opleiding die me nog verder vormde als mens. Later kreeg ik bij de Genie de kans om in Libanon en Afghanistan op missie te gaan en nog later om mee te bouwen aan één van de grootste bouwprojecten van België, namelijk het nieuwe NATO hoofdkwartier in Brussel.

Van thuis uit ben ik opgevoed als Vrijzinnig Humanist en kreeg ik een duidelijke set waarden mee. Het is ook vanuit onze levenswandel dat Patsy de methode van de emancipatie van slachtoffers mensenhandel ontwikkelde. We oordelen niet over wat er is gebeurd, maar kijken naar de toekomst om zo een nog sterkere schakel in de samenleving te worden. Elk van onze hulpverkrijgers heeft een eigen verhaal en eigen successen. En als zij succesvol zijn, is Payoke succesvol. Hun inzet is onze inspiratie en al is de reis zelden zonder tegenslag, we ondernemen hem samen en op gelijke voet.

Toen in 2019 het diensthoofd van de moreel consulenten bij Defensie op pensioen ging twijfelde ik niet om twee zaken die me enorm motiveren te kunnen combineren in een nieuwe job: mijn levensbeschouwing en Defensie. Als diensthoofd van de moreel consulenten vertegenwoordig ik mee het Vrijzinnig Humanisme binnen Defensie en samen met het team bieden we morele bijstand aan de leden van de defensiegemeenschap. De drang om dagelijks met mensen te werken, te luisteren naar hun twijfels, hun uitdagingen, hun plezier en verdriet komt zonder twijfel van hetgeen ik jarenlang heb meegemaakt in onze keuken en de waarden die ik van thuis meekreeg.

Nadat Patsy in 2017 –na dertig jaar strijd- besloot om meer tijd te maken voor mijn zoontjes (ook wel eens een pensioen genoemd), stond het als een paal boven water dat haar werk duurzaam moest worden voortgezet. Gelukkig was Payoke inmiddels uitgegroeid tot een professionele organisatie met een gedreven team dat er elke dag stond (en staat). Eind 2020 stelden we een nieuwe Algemene Vergadering samen. Het werd een mengeling van leden die de vereniging decennialang goed bestuurden, nieuwe leden actief in de strijd tegen mensenhandel en mensen die aanvullende steun kunnen leveren bij het operationele luik van Payoke. Toen me de vraag gesteld werd of ik voorzitter wou worden van Payoke, kon ik maar één antwoord geven: een volmondig “ja”.

Het is dan ook met veel trots dat ik sinds 17 december 2020 voorzitter ben van Payoke en dat ik samen met Patsy Sörensen en Anton Van Dyck de organisatie achter Payoke mag besturen. Het werk van de volgende 30 jaar dient zich immers al aan.

Het is vooral een enorme eer, dat ik samen met de medewerkers van Payoke, de strijd kan aangaan tegen de moderne slavernij. Maar bovenal wens ik Payoke en haar medewerkers toe dat we binnen 30 jaar die strijd niet meer hoeven te voeren. Wellicht een zeer ambitieuze visie, maar wanneer ik rond mij kijk, zie ik een team dat er met mij mee voor wil gaan.

Of jij tot dat team wil behoren, is jouw keuze. De stap is eigenlijk maar klein en het slagveld ligt nabij: de Antwerpse Meir of je eigen winkelstraat. Wanneer een product voor jou goedkoop is, is het vaak iemand anders die er met diens vrijheid voor betaalt.

Stop slavernij, stop uitbuiting!

#endhumantrafficking #BlueHeartCampaign #humanrights #slavery #justicematters