Onthaal

Er zijn in België drie centra gespecialiseerd in onthaal en begeleiding voor slachtoffers van mensenhandel. Payoke stond aan de wieg van dit systeem en is de enige die reeds 7 jaar bestond voor de oprichting van de andere centra.

Onze ervaring leert dat iedereen een uniek verhaal heeft en voor we gaan kijken naar hulp of oplossingen, moeten we elkaar eerst leren kennen. Hier nemen we de tijd voor in het aanmeldingstraject om duidelijk te hebben waar mensen nood aan hebben, maar ook om zeker te zijn dat we onze beperkte middelen efficiënt inzetten en de focus houden op slachtoffers mensenhandel.

Een belangrijke vraag hierbij is of het slachtoffer een stabiele en veilige verblijfplaats heeft. Zo ja, dan verblijven ze daar tot er een formele erkenning hebben toegekend gekregen, niet alleen door Payoke, maar ook van de magistraat die de leiding heeft over het onderzoek.

Indien een persoon geen verblijf heeft of geen veilig verblijf, bijvoorbeeld wanneer ze inwonen bij hun uitbuiter, dan moeten ze zo snel mogelijk naar een veilige locatie. In dat geval is een sterk vermoeden van mensenhandel voldoende voor ons om actie te schieten. Dit vermoeden is een inschatting, maar wel een gebaseerd op een gegronde kennis van wetgeving mensenhandel en bijna 40 jaar ervaring in het werken met slachtoffers.

We kunnen in dit geval 45 dagen veilige opvang bieden. Deze 45 dagen zijn bedoeld voor het slachtoffer om tot rust te komen in een veilige omgeving. Tijdens deze periode zijn in continue gesprek, we geven informatie en denken mee, maar uiteindelijk kiest het slachtoffer zelf of ze het statuut en de daarbij behorende plichten willen aanvaarden. Een optie die in deze fase ook wordt besproken met slachtoffers met een migratie-achtergrond is vrijwillige terugkeer naar land van herkomst met ondersteuning ter plaatse.

Indien het slachtoffer in België wenst te blijven en mee wil werken met het onderzoek, dan contacteren we politie en/of magistraat en ondersteunen wij het slachtoffer bij het gesprek bij de politie als die dat wenst. Indien het parket bevestigt dat er sprake is van mensenhandel wordt het voorlopig statuut toegekend. Het slachtoffer krijgt dan de mogelijkheid om te kiezen of ze bij ons in begeleiding willen of liever naar één van de andere centra gaan.

Indien het slachtoffer bij ons kiest te blijven, zullen wij hen steunen totdat alle juridische procedures afgerond zijn én ze klaar zijn om volledig autonoom hun leven op te pakken. Hoe lang dit duurt is voor iedereen en elke zaak anders, maar gemiddeld is dit 2-3 jaar.

Meer informatie over welke soort ondersteuning en begeleiding wij kunnen bieden vind je hier.

Opvang

Als erkend centrum zorgt Payoke ervoor dat slachtoffers niet alleen worden opgevangen, maar ook worden ondersteund om hun rechten te laten gelden, hun leven weer op te bouwen en opnieuw zelf keuzes te kunnen maken.

Een essentieel deel hierbij de veilige en gespecialiseerde opvang. Jarenlang had Payoke een eigen opvang: Asmodee. Deze werd door het CAW overgenomen en intussen zijn er nog locaties bijgekomen.

Payoke werkt dus nauw samen met CAW Antwerpen, dat via Asmodee de gespecialiseerde noodopvang aanbiedt. CAW Antwerpen zorgt voor de opvang en nabijheid, Payoke voor de juridische, administratieve en langdurige begeleiding binnen het beschermingsstatuut. Beide organisaties delen hetzelfde doel: slachtoffers veiligheid, rust en perspectief bieden. Om dat te bereiken:

• blijft Payoke dossierhouder en eindverantwoordelijke voor elk slachtoffer dat het statuut krijgt;
• hebben Payoke-begeleiders toegang tot de cliënten in de opvang, om hun begeleiding voort te zetten;
• wordt informatie tussen beide organisaties binnen 48 uur gedeeld, zodat de opvolging vlot verloopt.

Deze samenwerking is gebaseerd op vertrouwen, professionaliteit en menselijkheid – in het belang van de slachtoffers.

Wanneer er geen plaats is in de gespecialiseerde opvang

De realiteit is dat er in Vlaanderen te weinig plaatsen zijn voor gespecialiseerde opvang. Wanneer er tijdelijk geen plek is in Asmodee, organiseert Payoke zelf tijdelijke opvang, bijvoorbeeld in hostels, hotels, of andere opvangplaatsen.

Onze begeleiders zorgen dat slachtoffers ook dan veilig kunnen overnachten, medische zorg krijgen en niet alleen zijn in die eerste, vaak verwarrende dagen.
Dat vraagt veel flexibiliteit en inzet van onze medewerkers – ook ’s nachts of in crisissituaties, maar het garandeert dat slachtoffers niet terug in onveilige situaties terechtkomen.

De opvang en begeleiding van slachtoffers van mensenhandel staat onder druk.
Payoke en haar partners botsen op structurele problemen die de werking bemoeilijken:

• Beperkte opvangcapaciteit: er zijn te weinig bedden in de gespecialiseerde opvangcentra.
• Zware caseloads: begeleiders volgen gemiddeld 25 cliënten op, wat het maximum is om kwaliteit te garanderen

Payoke brengt deze noden systematisch onder de aandacht van overheden en werkt actief mee aan oplossingen, onder meer via De Woonzaak en het Vlaams actieplan tegen mensenhandel.

Van opvang naar zelfstandigheid

De begeleiding stopt niet aan de deur van de opvang. Payoke helpt slachtoffers om hun leven opnieuw op te bouwen:

• een opleiding volgen;
• een woning vinden (eventueel via transit woningen van Payoke als de overgang van opvang naar private huur te groot is);
• legaal werk opnemen;
• psychologische hulp krijgen wanneer dat nodig is.

We werken hiervoor samen met de VDAB, OCMW’s, scholen en werkgevers om zelfstandigheid mogelijk te maken. Zo bouwen slachtoffers opnieuw aan hun toekomst – en aan een samenleving waarin mensenhandel geen plaats heeft.