02 jun La Irreverente: “Er bestaat keuze en er bestaat verplichting”

Vandaag op 2 juni, Dag van het Sekswerk, geeft Payoke ruimte aan een stem die te vaak ontbreekt in het publieke gesprek: die van iemand die beide realiteiten kent, sekswerk én uitbuiting. La Irreverente (een zelfgekozen schuilnaam) werkte vrijwillig als sekswerker op haar eigen voorwaarden en werd als sekswerker uitgebuit.

Bij Payoke begeleiden we slachtoffers van mensenhandel. We zien dagelijks wat dwang, controle, geweld, misleiding en afhankelijkheid met mensen doen. Precies daarom vinden we het belangrijk om niet alleen over slachtoffers* of sekswerk** te spreken, maar ook naar hen te luisteren. Hun woorden helpen om het verschil tussen keuze en dwang concreet te maken. Ze helpen ons ook begrijpen hoe ondersteuning mogelijk is zonder mensen opnieuw hun eigenaarschap af te nemen.

Op 2 juni zetten we daarom de ervaring van La Irreverente centraal. Niet omdat één stem voor iedereen spreekt. Wel omdat haar stem iets zegt dat te vaak verloren gaat: mensen kunnen slachtoffer zijn geweest van mensenhandel én zelf de keuze maken voor sekswerk zonder dwang. Sekswerk kan vrijwillig zijn. Uitbuiting bestaat. Beide waarheden moeten naast elkaar kunnen bestaan als we mensen echt willen beschermen.

La Irreverente blijft volledig anoniem. Haar woorden werden licht geredigeerd voor leesbaarheid en anonimiteit. De Nederlandse vertaling en de aanvullende teksten werden toegevoegd door Payoke. De betekenis van haar woorden werd niet veranderd.

“No siempre el trabajo sexual es trata de personas. Hay una variedad de factores por los cuales mujeres y hombres llegan a ser víctimas de trata.”

“Sekswerk is niet altijd mensenhandel. Er zijn verschillende factoren waardoor vrouwen en mannen slachtoffer van mensenhandel kunnen worden.” Een onderscheid dat soms verloren gaat, mensenhandel ontstaat niet omdat iemand sekswerker is. Mensenhandel ontstaat waar mensen worden misleid, gecontroleerd, bedreigd, afhankelijk gemaakt en uitgebuit. Wie alles op één hoop gooit, ziet dat verschil niet meer. En net dat verschil is nodig om slachtoffers beter te herkennen en te beschermen.

“Me siento incómoda cuando dicen que nadie puede elegir el trabajo sexual. Son personas que hablan sin saber.”

“Ik voel mij ongemakkelijk wanneer mensen zeggen dat niemand zelf voor sekswerk kan kiezen. Dat zijn mensen die spreken zonder te weten.” Over sekswerk wordt vaak gesproken zonder sekswerkers zelf te horen Over slachtoffers van mensenhandel wordt soms gesproken alsof zij na uitbuiting geen eigen stem of keuze meer kunnen hebben. Dat is onzin. Dat doet geen recht aan hun herstel, hun autonomie en hun waardigheid. Het is essentieel dat mensen na uitbuiting hun eigen stem kunnen hervinden en dat wij daar naar luisteren en hen serieus nemen.

“Existe la elección y existe la obligación.”

“Er bestaat keuze, en er bestaat verplichting.” Wie alleen nog verplichting ziet, neemt ook de stem weg van mensen die zelf kiezen. Wie alleen keuze ziet, mist de slachtoffers die geen vrijheid hebben. Effectief beleid met oog voor slachtoffers en mensenrechten moet beide kunnen zien.

“Trabajo sexual es cuando se ejerce de manera consciente y voluntaria. Una maneja su horario, sus reglas, sus clientes y sus servicios.”

“Sekswerk is wanneer je het bewust en vrijwillig doet. Je bepaalt je eigen uren, je regels, je klanten en je diensten.” Vrije keuze is essentieel, het is geen abstract begrip, het gaat over concrete dingen: zelf beslissen wanneer je werkt, welke diensten je aanbiedt, welke klanten je aanvaardt, welke grenzen je stelt en wat er met je geld gebeurt. Die autonomie is voor haar de kern van het verschil.

“Ser explotada es cuando las trabajadoras sexuales son obligadas, violentadas, amenazadas. Hay un tercero o proxeneta que decide y pone las condiciones. Hay retención del dinero trabajado, violencia física y psicológica, manipulación y encierros.”

“Uitgebuit worden is wanneer sekswerkers verplicht worden, geweld of bedreigingen meemaken. Wanneer een derde of pooier beslist en de voorwaarden bepaalt. Wanneer verdiend geld wordt afgehouden, en er fysiek of psychologisch geweld, manipulatie en opsluiting is.” Uitbuiting gaat niet over het bestaan van sekswerk op zich. Het gaat over dwang. Over iemand anders die beslist. Over inkomsten die worden afgepakt. Over bedreiging, geweld, manipulatie en verlies van vrijheid, van je mensenrechten. Dat is mensenhandel. Dat is waar bescherming, opsporing en hulpverlening zich op moeten richten.

“Se hace menos seguro cuando no se dan las mismas garantías de seguridad a una trabajadora sexual que a una persona común.”

“Het wordt minder veilig wanneer een sekswerker niet dezelfde veiligheidsgaranties krijgt als een andere persoon.” Veiligheid gaat niet alleen over individuele keuzes. Het gaat ook over de omgeving waarin mensen werken. Over toegang tot rechten, hulp en bescherming. Over serieus genomen worden wanneer er iets misloopt. Wanneer sekswerkers minder rechten krijgen dan andere arbeiders of werknemers, is er minder bescherming en worden ze kwetsbaarder, niet veiliger.

“También se hace menos seguro cuando no hablamos el idioma y buscamos alternativas con un tercero. Ahí muchas veces se genera la trata de personas.”

“Het wordt ook minder veilig wanneer we de taal niet spreken en hulp zoeken via een derde. Daar ontstaat vaak mensenhandel.” Risico’s ontstaan bij taalbarrières, isolement, afhankelijkheid van derden, geen eigen directe toegang tot informatie of hulp hebben. Dat is een belangrijke les. Mensenhandel groeit waar mensen afhankelijk worden van tussenpersonen die controle kunnen nemen over hun werk, inkomen, documenten, verplaatsingen of keuzes.

“Entre más ilegalidad haya, más se mueve la trata de personas.”

“Hoe meer iets in de illegaliteit zit, hoe meer ruimte er is voor mensenhandel.” Een wettelijk kader neemt niet alle risico’s weg, maar onzichtbaarheid, afhankelijkheid en angst om hulp te vragen creëren wel ruimte voor misbruik en uitbuiting. Mensenhandel bestrijden betekent niet dat we sekswerk en sekswerkers in de illegaliteit moeten duwen. Het betekent dat we moeten zorgen dat wie vrijwillig werkt rechten en bescherming heeft, en dat wie wordt uitgebuit sneller gezien, geloofd en geholpen wordt.

“Soy de las que pienso que entre más ilegalidad haya, más se mueve la trata de personas. Que no se hagan los de la vista gorda.”

“Ik denk dat hoe meer illegaliteit er is, hoe meer mensenhandel beweegt. Doe niet alsof je het niet ziet.” Doen alsof uitbuiting verdwijnt door sekswerk onzichtbaar te maken is even simpel als onrealistisch.

“Me gustaría que todo fuese más legal, que hubiera un centro donde mujeres, personas trans y hombres puedan ejercer sin un tercero.”

“Ik zou willen dat alles meer wettelijk geregeld was, dat er een plek zou zijn waar vrouwen, trans personen en mannen kunnen werken zonder derde partij.” minder afhankelijkheid van derden, meer zichtbaarheid, meer duidelijke regels en een plek waar mensen rechtstreeks toegang hebben tot informatie, hulp en bescherming. Legaliteit is geen abstract beleidsidee, maar een manier om controle door anderen te verminderen en dus om mensenhandel te bestrijden.

“El trabajo sexual no es solo sexo. Una también se convierte en consejera, administradora, acompañante, entre otras cosas.”

“Sekswerk is niet alleen seks. Je wordt ook raadgever, beheerder, begeleider, en nog veel meer.” Sekswerk is niet eendimensionaal. Het is werk waarin mensen organiseren, luisteren, grenzen stellen, afspraken maken, emotionele arbeid doen en zichzelf beheren. Dat betekent niet dat alle omstandigheden goed zijn. Maar het betekent wel dat het gesprek eerlijker moet zijn dan clichés en stereotyperingen toelaten.

“A estas personas les diría que se tomen el tiempo de dialogar con trabajadoras. Que sea un diálogo auténtico y genuino, donde las preguntas sean sobre ellas, sus sueños, sus condiciones de vivienda digna, y sus condiciones de trabajo.”

“Aan die mensen [red: die zeggen dat sekswerk altijd uitbuiting is] zou ik zeggen: neem de tijd om met sekswerkers te praten. Laat het een echt en oprecht gesprek zijn, met vragen over hen, hun dromen, hun waardige woonomstandigheden en hun werkomstandigheden.” Het is eenvoudig: praat met mensen, niet alleen over mensen. En niet alleen over risico’s, maar ook over dromen. Niet alleen over uitbuiting, maar ook over woonomstandigheden, werkvoorwaarden, veiligheid en toekomst. Niet alleen wanneer mensen slachtoffer zijn, maar ook wanneer ze zelf spreken over wat ze nodig hebben om veilig te zijn.

“Que no hablen desde el desconocimiento, porque cuando se habla, se habla con argumentos.”

“Spreek niet vanuit onwetendheid. Als je spreekt, spreek dan met argumenten.” Dat is een opdracht aan ons allemaal. Aan hulporganisaties, beleidsmakers en de samenleving: wie beleid maakt over sekswerk, moet luisteren naar sekswerkers. Wie mensenhandel wil bestrijden, moet luisteren naar de slachtoffers zonder hen reduceren tot hun slachtofferschap, maar met erkenning van hun eigenheid, hun ervaringen en hun rechten.

Denk je dat jij of iemand anders wordt uitgebuit? Payoke luistert vertrouwelijk en zonder oordeel. Neem contact met ons op.

* De persoon aan het woord vindt dat dit haar beschrijft op een manier begrijpelijk voor anderen: iemand die slachtoffer is geworden van uitbuiting.

** Sekswerk: dit is de term die ze zelf geeft aan het werk dat ze doet.